منطقه بندي عملكردهاي شهري در یزد را در بخش های مختلف و انواع آن را از اینجا بخوانید
1- مناطق تاريخي
شهر يزد داراي يك منطقه تاريخي مركزي و مناطق تاريخي پيراموني مجاور است. خط محدوده تاريخي مركزي شهر توسط سازمان ميراث فرهنگي استان تعيين و در نقشه ضميمه پيوست مشخص شده است. در مطالعات طرحهاي تفصيلي حريم ساخت و ساز و ديد و منظر تاريخي مركزي شهر تعيين و ضوابط مربوطه تهيه و ملاك عمل قرار خواهد گرفت.
خط محدوده پيشنهادي مناطق تاريخي پيراموني توسط سازمان ميراث فرهنگي ارائه شده است. (نقشه ضميمه پيوست) تا زمان تدقيق خط محدوده مزبور در مطالعات تفصيلي در پهنه مناطق مزبور و سطوح مزارع و باغات همپيوند آن ضوابط و معيارهاي تدوين شده مربوطه جاري خواهد بود.
الف- منطقه تاريخي مركزي يزد: هر گونه «مداخله» در داخل محدوده منطقه تاريخي مركزي شهر يزد منوط به انجام مطالعات طرح ساختاري ناحيه مداخله (Action Area) است.
تبصره- «مداخله» شامل طرح و برنامه هاي سازماندهي، بهسازي و نوسازي است كه در پهنه محلات و اراضي محدوده انجام شده و منجر به تثبيت، تقويت، تغيير و نوسازي ساختارهاي تاريخي و موجود و معابر و مجموعهاي از ابنيه ميگردد.
ب- ضوابط و مقررات و دستورالعمل- تا زمان انجام مطالعات طرح ساختاري نواحي در محدوده منطقه تاريخي مركزي شهر يزد و ارائه الگوهاي مناسب نوسازي فضاها و واحدهاي مسكوني منطقه، سازمان ميراث فرهنگي موظف به ارائه ضوابط و مقررات و دستورالعملهاي موردنياز است، افزودن الحاقات و نوسازي فضاهاي عمومي و واحدهاي مسكوني در منطقه است كه پس از تصويب در كميسيون ماده پنج ملاك عمل خواهد بود.
ج- كنترل و هدايت- شهرداري منطقه تاريخي وظيفه كنترل و هدايت اقدامات كالبدي شامل حفاظت، مرمت و ساخت و سازها، عمليات نصب زيرساختهاي شهري براساس ضوابط و معيارهاي مصوب و ارائه خدمات شهري را به عهده دارد.
د- منطقه تاريخي پيراموني- اين منطقه شامل روستاها و مجموعههاي زيست و فعاليت تاريخي مرتبط با منطقه تاريخي مركزي است، كه بوسيله مسير ارتباطي تاريخي با آن متصل بوده است. هرگونه «مداخله» در محدوده منطقه مزبور و مسير ارتباطي تاريخي (نقشه مربوطه) منوط به تهيه طرح تفصيلي است. اين روستاها به لحاظ مناسبات بين توليد متكي بر فلاحت و باغداري بوده و بعضاً به حيات خود ادامه ميدهند، محدوده يكپارچه باغات و مزارع مرتبط با بافت مسكوني بخش جدايي ناپذير از عملكرد و هدايت منطقه محسوب شده و بعنوان باغات و مزارع همپيوند منطقه تاريخي پيراموني شناخته ميشوند.
هـ- باغات و مزارع همپيوند منطقه تاريخي پيراموني- شامل پهنه يكپارچه اراضي، مزارع و باغات اطراف روستاها و مجموعههاي مسكوني داراي سابقه تاريخي هستند كه داير و يا قابل احياء ميباشند. در محدوده منطقه تاريخي پيراموني، مسير ارتباطي تاريخي و باغات و مزارع همپيوند طرح تفصيلي قبلي ملاك عمل نبوده و هرگونه «مداخله» در آن پس از تهيه طرح تفصيلي مجاز خواهد بود.
تبصره- مرمت و نوسازي بناهاي موجود در منطقه تاريخي پيراموني براساس دستورالعمل و ضوابط و مقررات مصوب بلامانع است.
و- ساختارهاي تاريخي مناطق- محورهاي شناسايي شده ارتباطي مناطق تاريخي پيراموني و مركزي شهر يزد بر ساختارهاي تاريخي مجموعههاي مزبور انطباق داشته و عموماً داراي ارزش حفظ و نگهداري و احياء ميباشند تا زمان تهيه طرح تفصيلي محدودههاي مزبور هرگونه ساخت و ساز در حريم محورهاي مزبور به عمق دو پلاك از طرفين مجاز نميباشد. محل تلاقي اين محورها و شبكههاي جديد شهري موقعيت استقرار مبدلهاي محلات و نواحي شهري تعريف شده است.
2- مناطق و مراكز عملكردهاي شهري
محور و مراكز ثقل فعاليت و ارائه خدمات مقياسهاي مختلف شهري (محلهاي، ناحيهاي، منطقهاي و شهري) در موقعيتهاي متفاوت را در بر ميگيرند و با ميزان حضور و مراجعه و رفع نيازمنديهاي مختلف شهري ساكنان از ساير پهنههاي شهري مجزا و متفاوت هستند. به منظور ساماندهي و تمركزهاي فضايي موردنياز و كسب جايگاه و هويت متناسب نيازمند برنامهريزي منجر به طراحي موضعيت و پالايش تدريجي ميباشند. پيشنهادات كلي و كلان طرح جامع در اين مورد بر ويژگيها و تعاريف و برنامههاي ذيل تأكيد مينمايد.
الف- مراكز اصلي شهر- از دو مجموعه متمركز خدمات مقياسهاي مختلف شهري اعم از اداري، تجاري و خدماتي و نيز صحن و فضاهاي صرف اوقات فراغت تشكيل شده است. اول مركز سنتي و تاريخي شهر واقع در پهنه تاريخي مركزي، دوم مركز جديد و در حال شكلگيري حد فاصل ميدان امام حسين ايستگاه راهآهن و بلوار دانشجو بر روي اراضي موقوفه حاج ابوالقاسم رشتي.
مركز يا پهنه تاريخي و سنتي داراي دو دسته ساختارهاي بي رونق تاريخي و محورهاي نابسمان و فعال جديد شهري است كه ساماندهي و پالايش و احياء آنها در دستور برنامه مطالعات طرح ساختاري ناحيه تاريخي شهر يزد قرار دارد.
مركز جديد شهري برحسب ساخت و سازهاي اخير بناهاي اداري و حكومتي در محدوده املاك وقفي حاج ابوالقاسم رشتي در جوار بلوار دانشجو حد فاصل ميدان امام حسين تا قاسمآباد شكل گرفته است و بعد ايستگاه راهآهن و ترمينال اتوبسهاي بين شهري و موقعيت ويژه جغرافيايي شرايط مناسب شكلگيري مركز جديد شهري را فراهم ساخته به منظور شكلگيري يك مرز جديد شهري تعريف كاربريهاي بهينه و طراحي شهري محدوده مزبور بايد انجام شود.
ب- مراكز مبدلهاي شهري- مفصل ارتباطات برون و درون شهري و حد فاصل فضاها و عملكردهاي حاشيهاي و مركزي شهري است. نقش و عملكرد ويژه اين مراكز ارائه خدمات راهكناري و جهانگردي و تجزيه و تبديل ترافيك و حمل و نقل درون شهري در كنار خدمات موقعيت خاص منطقهاي آنهاست. در دو موقعيت محورهاي ورودي شمالي و جنوبي شهر پيشبيني و جانمايي شدهاند. (نقش ضميم پيوست)
پهنه اول، مبدل ورودي شمال شهر، حد فاصل بلوار بهمن و ادامه آن شمال باغ دولتآباد و اراضي حد فاصل بلوار شهيد پاكنژاد و خيابان انقلاب.
پهنه دوم، مبدل ورودي جنوب شهر، اراضي حول تقاطع بلوار دانشجو و آيت اله كاشاني طرحهاي تفصيلي در مواضع مشخص شده فوق و با مضمون طراحي شهري در دستور برنامهريزي پهنههاي مزبور قرار دارد.
ج- مراكز مبدلهاي محلي و ناحيهاي- اين برنامه طراحي شهري پهنههاي مؤثر و همجوار موقعيت تلاقي ساختارهاي تاريخي مركزي و محورهاي جديد شهري را مورد هدف قرار ميدهد. اين موقعيتها عمدتاً داراي شرايطي هستند كه تداوم محور تاريخي بر مناطق تاريخي پيراموني همجوار ميرسند و واحد نقش مفصيلي بين ساختارهاي تاريخي و ساختارهاي جديد شهري هستند و داراي ظرفيت استقرار خدمات و عملكردهاي پيوند دهنده الگوهاي فرهنگي و زمين قديم و جديد و تركيب و تأمين نيازمنديهاي هر دو ساختار و هويت بخشي به محورها فضاهاي شهرياند.
3- منطقه عملكردي مسكوني
الف- كاربريهاي مجاز در منطقه مسكوني و شرايط استقرار
- استقرار واحدهاي مسكوني
در منطقه مسكوني در هر قطعه زمين استقرار يك و يا چند واحد مسكوني با تراكم پايه بلامانع است. چنانچه زميني با توجه به ويژگيهاي خود (مساحت و غيره) بتواند تراكم ساختماني بيشتري را اختيار نمايد بايد بخشي از اضافه ارزش بدست آمده از اين طريق را براي عمران شهر در اختيار صندوق عمران شهر قرار دهد.
- ديگر عملكردهاي مجاز به استقرار در منطقه عملكردهاي مسكوني
در اين اراضي به جز واحدهاي مسكوني ساير استفادهها به اين شرح مجاز ميباشد.
تبصره 1 : در كليه موارد فوق، كه استفادههاي مجاز، غير از مسكن، انجام ميگيرد، سطح فضاي باز در هر يك از پلاكها ميبايستي برابر ضوابط حوزه مسكوني يا ضوابط آن نوع استفاده موردنظر از اراضي، هر كدام بيشتر است، رعايت گردد.
تبصره 2 : در كليه مواردي كه بر حوزه اراضي مسكوني استفادههاي مجاز به مسكن انجام ميپذيرد، سطح زيربنايي و سطح اشغال زمين در هر يك از پلاكها ميبايستي برابر ضوابط حوزه مسكوني يا ضوابط آن نوع استفاده موردنظر از اراضي، هر كدام كه كمتر است، رعايت نگردد.
تبصره 3 : سطح زيربناي واحدهاي مربوط به مشاغل خانگي حداكثر 10 درصد و حداكثر معادل 30 مترمربع، بديهي است همه اين واحدها مشمول پرداخت عوارض ويژه تجاري با توافق شهرداري خواهد شد.
تبصره 4 : در مواردي كه واحدهاي مربوط به مشاغل خانگي در حوزه اراضي مسكوني و به صورت مشترك احداث ميشود، بايستي فضاهاي مسكوني داراي دسترسي مستقيم به معابر باشند.
تبصره 5 : انواع كارگاههاي مجاز و صنايع خانگي (براساس ضوابط سازمان محيط زيست) در پيوست شماره (2) منعكس گرديده است.
تبصره 6 : چنانچه ملكي در منطقه مسكوني قرار داشته و مساحت آن بر اثر اصلاح مسير يا تعريض معبر، كمتر از 50 مترمربع و عمق آن بيشتر از 3 متر باشد، مشروط بر اينكه داراي سند ثبتي ششدانگ بوده و تاريخ صدور آن قبل از تصويب طرح باشد. در ازاي خسارت وارده ميتواند به احداث يك واحد تجاري مبادرت نمايد و اين واحد نيز ميتواند فقط به خدمات محلهاي از قبيل خواربارفروشي، سبزي فروشي، فروش لوازم التحرير، نانوايي و ... اختصاص يابد.
تبصره 7 : چنانچه ملكي در منطقه مسكوني در اجاره يكي از ادرات يا سازمانهاي دولتي قرار داشته باشد پس از فسخ قرارداد و تخليه ملك مذكور داراي كاربريهاي منطقه مسكوني ميگردد.
- استقرار عملكردهاي انتفاعي محلهاي و ناحيهاي
چنانچه ملكي در منطقه مسكوني داراي شرايط تملك سهلتري نسبت به اراضي تعيين شده براي كاربريهاي خدماتي غيرانتفاعي باشد مانند كودكستانها و دبستانها و فضاي سبز كودكانف در صورت تأمين دسترسي و پاركينگهاي موردنياز با تصويب كميسيون ماده پنج تغيير كاربري آن به خدمات انتفاعي در سطح محلهاي و ناحيهاي با رعايت ضوابط همجواري معابر به شرح زير بلامانع است.
- در جوار معابر جمعكننده
- در جوار معابر دسترسي به واحدهاي مسكوني بنباز، به شرط آنكه عرض آنها 10 متر يا بيشتر باشد.
- در جوار معابر بنبست دسترسي به واحدهاي مسكوني تا عمق (فاصله از ابتداي معبر) 50 متر براي معابر 10 متري، 75 متر در جوار معابر 12 متري 100 متر در جوار معابر 15 متري به بالا.
ب- كاربريهاي غيرمجاز
- در اين منطقه ايجاد عملكردهاي تجاري شهري، صنايع غيرخانگي، دامداري، مرغداري و موارد مشابه و نيز كاربريهاي خدماتي شهري و ساير كاربريها به جز كاربريهاي مجاز ممنوع ميباشند.
4- منطقه عملكردهاي محلهاي
شامل پهنههاي پيشنهادي براي استقرار خدمات و عملكردها و فضاهاي عمومي مقياس محلي است. اين پهنهها موقعيت تقريبي و اصلي پيشنهادي را مشخص نمودهاند. سطوح و فضاهاي همجوار اين پهنهها كه داراي خصوصيات يكسان با محدوده تعيين شده هستند قابل افزايش به منطقه مزبور ميباشند. (نقشه مربوطه) در اين منطقه استقرار عملكردهاي زير بلامانع است.
5- منطقه عملكردهاي ناحيهاي
شامل پهنههاي پيشنهادي براي استقرار خدمات عملكردها و فضاهاي عمومي مقياس ناحيه است. اين پهنه در اعماق متغير و در مجاورت محورهاي شرياني فرعي (جمع و پخشكنندههاي اصلي نواحي) پيشبيني شده است.
6- منطقه عملكردهاي منطقهاي
شامل پهنههاي پيشنهادي براي استقرار خدمات و عملكردها و فضاهاي عمومي مقياس منطقه است. اين پهنه در اعمال متغير و در مجاورت محورهاي شريانيهاي فرعي شهري پيشبيني شده است.
مقررات اين منطقه مشابه عملكردهاي ناحيه با جايگزيني عملكردهاي منطقهاي به جاي ناحيهاي است.
تبصره : در صورت نياز عملكردهاي ناحيهاي نيز در اين منطقه ميتوانند مسقر شوند.
7- منطقه عملكردهاي شهري
به دو دسته خدمات كلان و تثبيت شده شهري و پهنههاي سيال مناطق تقسيم ميگردند.
الف- منطقه خدمات كلان شهري- اين منطقه در چهار موقعيت جداگانه جنوبي و غربي شهر يزد پيشبيني شدهاند. استقرار عملكردهاي تعريف شده كلان در منطقه مزبور پس از تدقيق تركيب انواع خدمات و تهيه طرح و برنامههاي تفصيلي بلامانع خواهد بود. ويژگيهاي هر يك از مناطق به شرح زير است:
- منطقه جنوب شرقي- اراضي شرقي خيابانهاي شهيد دشتي و آيتاله كاشاني و مهديآباد در وضع موجود داراي پارك صنعتي و ميدان ترهبار است. خدمات راه كناري، ترمينالها، كارگاههاي خدمات اتومبيل، خدمات جهانگردي و انواع عملكردهاي مرتبط با مبدل شهري پايانههاي تركيبي تحركات درون استاني و درون شهري، پايانههاي بار به مقصد يزد، اين مجموعه را به يكي از مراكز خدمات رساني عمده ويژه شهر يزد تبديل ميسازد.
- منطقه جنوب غربي- اراضي حد فاصل جاده شحنه (خضرآباد) و كمربندي جنوبي واقع در خارج از محدوده قانوني در وضع موجود ساختماني جديد پايانه بين شهري شهرداري در آن احداث شده. با توجه به عدم تناسب موقعيت كاربري مزبور براي يكي از پايانههاي اصلي شهر يزد تقسيم كاربري آن به پايانه و خدمات گردشگري و حمل و نقل بين شهري بيارتباط با شهر يزد مورد توجه قرار گرفته است.
سطوح مزبور عليرغم قرارگيري در خارج از محدوده قانوني به منظور هدايت توسعه آتي شهر يزد ذخيرهاي اراضي براي نمايشگاه و انواع خدمات جانبي گردشگري ارائه ميگردد.
منطقه محصور بين محورهاي خط آهن و كمربندي جنوبي و پهنه سطوح شهري شاهديه خدمات كلان راهكناري بين شهري، مجموعههاي كارگاهي صنايع دستي و خانگي، پايانههاي بار و ميادين ميوه و ترهبار.
- منطقه غربي- اراضي در وضع موجود داراي سطوح پراكندهكاربريهاي انبار و كارگاههاي تأسيسات كارگاهي و توليدي، پهنههاي مسكوني و تعدادي كاربريهاي خدمات گردشگري است. اراضي مزبور در ارتباط با تثبيت كاربريهاي انبارهاي شهري به ويژه خدمات مربوط به تحركات هوايي و خدمات جانبي آنها و كارگاههاي توليدي غيرآلودگي زا درون شهري قابل استفاده خواهد بود.
نكته نيازمند توجه ويژه طراحي شهري موردنياز محور ورودي شهري از فرودگاه موسوم به جاده فرودگاه است. سازمان فضايي و عملكردهاي مرتبط و فعال شهري فارغ از عملكردهاي پهنه كاربريهاي كلان و سطوح مسكوني در طرفين محور مزبور تعريف و تدقيق اجرا شود.
ب- مناطق اختصاص يافته به عملكردهاي خاص و تثبيت شده
اين كاربريها شامل دو گروه هستند:
گروه يك- كه از نظر مسائل زيست محيطي مجاورت آنها با ساير كاركردهاي شهري بلامانع است مانند دانشگاه، هنرستان، منطقه اداري و ... ضوابط استقرار عملكردها و احداث بنا در اين گروه تابع شرايط طرح تفصيلي خواهد بود.
اين نوع كاربريها معمولاً بعلت شرايط ويژه مطلوب موجود شكل ميگيرند. مثل زمين مناسب و غيره. در صورتي كه بنا به گزارش شهرداري و اعلام عدم نياز سازمان مربوطه و تشخيص كميسيون ماده پنج، به استقرار آن عملكرد در محل تعيين شده نياز نباشد، عملكردهاي پيشبيني شده براي اراضي مجاور شامل زمين ياد شده خواهد شد.
گروه دو- كه از نظر مسائل زيت محيطي و ديگر عوامل مجاورت آنها با ساير كاركردهاي شهري (و يا محل جايگزينيشان) تابع شرايط خاص است مانند: پارك شهر، منطقه صنايع سنگين، صنايع سبك و صنايع غير مزاحم و محيطهاي تاريخي يا طبيعي و حرايم آنها- عملكردهاي كلان شهري در وضع موجود از قبيل استاديومهاي ورزشي، پايانههاي مسافربري و بيمارستانهاي بزرگ، در اينگونه مناطق تنها استقرار عملكرد پيشنهادي ممكن است.
8- محل استقرار كاربريهاي پيشنهادي اولويت اول (تعيين شده تا تأمين كاربري)
تمامي كاربريهاي پيشنهادي طرح تفصيلي موجود، به عنوان اولويت اول جايگزيني كاربريها پيشنهاد شده و تا زماني كه در هر محله، ناحيه و بخشهاي شهري كاربريهاي مشابه از طريق منطقهبندي كاربريها تأمين نشود (و يا زمانهاي قانوني به انتها برسد) به قوت خود باقي خواهد ماند. پس از تأمين كاربريها و به شكل ياد شده، كاربري اين اراضي مشابه منطقه عملكردي كه در آن قرار گرفتهاند، خواهد شد. تمامي مقررات طرح تفصيلي و مصوبات كميسيون ماده پنج در مورد اين اراضي لازمالاجراست.
9- عملكردهاي مرتبط با پذيرايي و جهانگردي
در اين منطقه عملكردهايي كه در جهت توسعه جهانگردي و پذيرايي ميباشند استقرار مييابند. به جهت بسط صنعت جهانگردي در اين شهر لازم است كه جزئيات نحوه استقرار اين عملكردها در طرح تفصيلي و يا طرح اجرايي مربوط بررسي و اعلام گردد.
در اين منطقه استقرار عملكردهاي زير بلامانع است.
- استقرار عملكردهاي درجه يك و دو شهري مرتبط با پذيرايي و جهانگردي
- واحدهاي مسكوني با شرايط عملكردهاي محلهاي و بالاتر
10- اجزاء منطقه استحفاظي شهر (حوزه استحفاظي يا حريم شهر)
در حوزه نفوذ ضوابط طرح شهرستان اعمال ميشود كه در آخر گزارش به صورت پيوست آورده شده است.
11- منطقه استقرار صنايع و خدمات كارگاهي
با توجه به تعداد زياد اين گروه در شهرهاي مركزي منطقه استقرار صنايع و خدمات كارگاهي براي آنها در نظر گرفته شده است. خدمات كارگاهي مثل كارگاههاي تعميرات وسايل منزل، دوچرخه و موتور سيكلت و موارد مشابه است و صنايع، شامل صنايع غير مزاحم، بدون آلودگي زيستي و دود و صدا و دسترسي است. در اين منطقه استقرار عملكردهاي زير بلامانع است:
- استقرار صنايع و خدمات كارگاهي با رعايت ضوابط خاص آنها
- عملكردهاي تجاري و خدماتي انتفاعي محلهاي و ناحيهاي به شرط واگذاري حق تعيين كاربري براي واريز به صندوق عمران شهر.
- احداث يك يا چند بناي مسكوني با تراكم پايه و بدون پرداخت عوارض و براي تراكم مجاز بيش از پايه با اهداء حق تعديل تراكم.